Door: Ton Kuppens (hoofdredacteur Altena Nieuws 1999-2011)
Altena Nieuws is de meest recente naam van onze streekkrant, een huis-aan-huis blad, dat eind augustus 2009 aan het 125e jaar van verschijnen is begonnen. Het profiel van het blad is zeer gevarieerd, met een voor dit type krant sterk afwijkende journalistieke formule. De wekelijkse verschijningsdag is donderdag. Het verschijnt als enige in de streek nog in het standaard dagbladformaat en is gratis. De uitgave wordt vrijwel geheel gedrukt in full color. Aan de redactionele inhoud werken vele freelancers mee. De verantwoordelijke hoofdredacteur is sinds 1999 Ton Kuppens, de uitgever is Damen Altena Pers b.v. te Werkendam. De oplage bedraagt 21.100 stuks. Het verspreidingsgebied omvat het Land van Heusden en Altena. Van 1980 tot 1998 was Nel Strengholt eindredactrice. Op internet is de wekelijkse uitgave vanaf donderdagmiddag 16.00 uur integraal te bekijken in pdf-formaat.
Profiel van Altena Nieuws
De krant staat midden in de regionale samenleving. Altena Nieuws is een onafhankelijk medium. Het is niet gelieerd aan enige politieke partij, noch religieuze richting. Het wekelijkse streeknieuws wordt verzorgd door de hoofdredacteur, in samenwerking met plaatselijke freelance correspondenten, verslaggevers en fotografen. Naast het actuele politieke nieuws schenkt Altena Nieuws ruim aandacht aan sociaal-maatschappelijke onderwerpen en biedt het ruimte aan allerlei instellingen, waaronder verenigingen, voor hun activiteiten. De gemeenten Werkendam en Woudrichem publiceren hun openbare bekendmakingen in de krant. Naast het nieuws biedt de krant ruimte aan diverse columnisten, die zeer uiteenlopende onderwerpen aan de orde stellen.
Geschiedenis Altena Nieuws
Op 20 augustus 2002 verscheen volgens de toen bekende gegevens nummer 1 van de 75e jaargang. Onderzoek naar aanleiding van deze mijlpaal bij verschillende lokale historische bronnen wees uit dat Altena Nieuws veel ouder bleek dan tot dat moment gedacht werd. Om precies te zijn: de uitgave van de voorganger van Altena Nieuws, het "Nieuwsblad voor Werkendam, de Werken en overige Gemeenten in het Land van Altena", zoals de volledige titel luidde, startte in... 1884! Het archief van Werkendammer Thomas Westerhout, auteur van diverse historische boeken over Werkendam, bevat een kopie van de titelpagina van het nummer van donderdag 31 januari 1895. Daarop wordt vermeld: 11e jaargang, wat betekent dat de krant uit 1884 stamt. De toenmalige uitgevers waren de gebroeders Luyt in Sliedrecht, die vele soortgelijke bladen in Sliedrecht en de verre omtrek exploiteerden. Een plaatselijke correspondent verzamelde het nieuws en de advertenties en zorgde ervoor dat die tijdig in Sliedrecht kwamen. Het "Nieuwsblad Werkendam, de Werken" verscheen op woensdag- en zaterdagmiddag. Het was geen gratis krant. Een abonnement kostte in 1895 één gulden per kwartaal en daarvoor kreeg je 26 nummers. 'Afzonderlijke nommers 7 cent' staat er apart bij. De omvang van de oplage is niet meer te achterhalen.
Waarom denken we dat deze krant de voorloper van Altena Nieuws was? Daarvoor reikt Westerhout ons de informatie aan. In zijn archief lezen we bij het jaartal 1923: "Het eerste jaar dat het Nieuwsblad voor het Land van Altena door drukkerij Gebr. Van Driel uitgegeven werd. Daarvoor werd vanaf ca. 1890 het blad uitgegeven door Gebr. Luyt uit Sliedrecht".
Om nu een snelle sprong voorwaarts te maken: tot 1961 heeft drukkerij Van Driel de uitgave verzorgd. In dat jaar werd de drukkerij, vanwege het ontbreken van opvolgers, verkocht aan twee werknemers, de broers Damen. Kort daarna stapte een broer uit het bedrijf en ging de opa van de huidige directie, de derde generatie, alleen verder. Sindsdien heet het bedrijf 'Drukkerij Damen', eerst in de Hoogstraat (de oude kleuterschool) gevestigd en later in een nieuwbouwpand aan de Leemansstraat in Werkendam. Ook de krant ging in 1961 mee over naar de familie Damen.
Steeds verder in het verleden
In deze chronologie zitten echter jaartalfouten. Allereerst de telling. Uit een oud exemplaar - in het bezit van de familie Damen, gedateerd zaterdag 8 september 1923 en de toevoeging: 4e jaargang blijkt, dat Van Driel de uitgave al in 1919 overnam. Vier jaar eerder dan Westerhouts' archief vermeldt. Met deze ontdekking kwam het veronderstelde 75-jarige bestaan in 2002 plotseling in de lucht te hangen, want we tellen nu ineens 83 jaar in plaats van 75. Eenmaal aan het speuren ben je benieuwd hoe ver je kunt komen. Toen kwam dus de kopie van het bewuste exemplaar uit 1895 te voorschijn met de vermelding dat het de elfde jaargang was. Daarmee waren we bij de oorsprong van de krant aangekomen: 1884. Altena Nieuws, inclusief zijn voorgangers, blijkt in 2002 de respectabele leeftijd van 118 jaar bereikt te hebben. Inmiddels is het in 2010 ook nog de oudste streekkrant met 128 jaar. Altena Nieuws is na bijna 128 jaar nog steeds een zelfstandige en onafhankelijke uitgave van een lokale uitgever, Damen Altena Pers b.v., onderdeel van Drukkerij Damen b.v. te Werkendam.
Welke jaargang?
Blijft de vraag hoe men indertijd aan die 75e jaargang kwam. Dat blijft een raadsel. Het nummer van 1961, het jaar dat de familie Damen de drukkerij en daarmee ook de krant overnam, vermeldt 39e jaargang. Terugrekenend komen we dan uit in 1922. Dat is drie jaar te weinig vergeleken met het exemplaar uit 1923 waarop 4e jaargang vermeld staat. Mogelijk dat de krant een aantal jaren niet verschenen is, bijvoorbeeld in de Tweede Wereldoorlog. Werkendammer Han Schaddelee herinnerde zich ooit eens dat 't Sufferdje, zoals het blad gaandeweg der jaren in de volksmond ging heten, medio 1944 tot tegen de bevrijding vanwege papierschaarste niet verscheen. "Maar het was elke vrijdag een drukte van belang bij Van Driel, want daar hing het lokale nieuws in kleine bulletins voor de ramen", hoorde hij van zijn vader. Er is dus vanwege de oorlog minstens een jaargang uitgevallen. Mogelijk langer, want tijdens de eerste jaren na de bevrijding was er schaarste aan alles. Tussen 1961 en 1981, een periode van twintig jaar, constateerden we nogmaals een jaargangverschil. Het nummer uit 1981 vermeldt: 56e jaargang in plaats van 59e als je normaal door zou tellen. Weer 3 jaren zoek. Omdat de complete jaargangen tot 1983 inmiddels verdwenen zijn, vermoedelijk opgeruimd bij de verhuizing naar de Leemansstraat, blijven die 'verdwenen jaren' voorlopig een raadsel. In 2002 heeft de redactie de jaargangnummering aangepast en werd het 75e jaargang, maar dat doet historisch geen recht aan de 'oudste' streekkrant en daarom is met ingang van de uitgave van 27 augustus 2009 eindelijk de historisch juiste jaargangnummering doorgevoerd.
Vele namen
De uitgave is in de afgelopen 128 jaar van bestaan (referentiejaar 2010) verschillende malen van titel veranderd. Vanaf 1884 tot nu heette het achtereenvolgens Nieuwsblad voor Werkendam, De Werken en overige gemeenten in het Land van Altena (periode 1884-1921, uitgever Luyt, Sliedrecht), Nieuws- en Advertentieblad voor Werkendam, De Werken, Sleeuwijk, Nieuwendijk, Almkerk, Woudrichem, Oudendijk en Dussen, een mondvol (periode 1919-onbekend, Drukkerij Van Driel in Werkendam), daarna werd het in 1961 Nieuwsblad voor het Land van Altena, (periode 1961-onbekend, Drukkerij Damen te Werkendam) en ergens tussen 1970 en 1980 werd de naam opnieuw veranderd in Nieuws- en Advertentieblad Land van Altena. Die uitgave verscheen toen voor het eerst ook in de kernen Giessen en Rijswijk, deel uitmakend van toen nog de gemeente Andel-Giessen-Rijswijk. In 1984 werd de naam (titel, zoals dat in uitgeversjargon heet) kort en bondig Altena Nieuws. Met die nieuwe naam ging het blad ook de oude verspreidingsgrenzen over en verscheen het in alle kernen van het Land van Heusden en Altena die tussen de omringende rivieren liggen, nu gevormd door de gemeenten Aalburg, Woudrichem en Werkendam. De redactie zetelt in Werkendam en daar worden de pagina's ook geheel digitaal opgemaakt door de dtp-afdeling van Drukkerij Damen. Woensdagavond worden de digitale paginabestanden per datalijn naar de drukkerij verzonden. Altena Nieuws wordt gedrukt door de Koninklijke BDU te Barneveld, een van de grotere krantendrukkers en uitgevers in Nederland.
Van abonnement naar gratis
De voorgangers van Altena Nieuws waren oorspronkelijk abonnementskranten. In het nummer uit 1961 staat nog steeds: fl. 1,20 (EUR 0,55) per kwartaal. De frequentie van twee keer per week is in de periode na de oorlog tot 1961 blijkbaar teruggebracht naar één keer per week. Rond de zeventiger jaren is ook het abonnement komen te vervallen en wordt de krant gefinancierd uit de advertentie-inkomsten.
